Buah-buahan Tradisional

Makanan tradisi tidak terhad kepada kueh-mueh atau lauk pauk semata-mata, malah juga termasuk buah-buahan dan ulam-ulaman tradisional yang kaya dengan pelbagai khasiat yang kebanyakannya tidak lagi dikenali oleh generasi sekarang. Buah-buahan tradisional yang digemari oleh generasi lama kini sudah semakin dilupakan oleh generasi baru. Pada masa sekarang ini buah-buahan tradisional ini sukar lagi untuk diperolehi di mana-mana tempat di negara ini sama ada di kampung-kampung atau di pasar-pasar awam. Buah-buahan tradisional misalnya telah tidak lagi dikenali kerana kebanyakan pokoknya merupakan pokok liar yang telah ditebang untuk tanaman komersial seperti getah, kelapa sawit atau diganti dengan pokok buah-buahan moden seperti rambutan, dokong, duku, durian dan sebagainya.

Namun dalam tinjauan semasa mengunjungi pekan sehari atau disebut ‘pekan sari’ bagi masyarakat di Pahang Barat, masih terdapat beberapa spesis buah-buahan tradisional yang dijual oleh peniaga di pasar tersebut. Antara buah-buahan atau produk buah-buahan tradisional ini ialah buah tampoi (Baccaurea malayana), biji bangkung (Artocarpus champeden), kepayang (Pangium edule), bacang (Mangifera foetida), mencupu (Garcinia prainiana), kandis (Garcinia spp.), sentul (Sandoricum koetjape), perah (Elateriospermum tapos) dan setar (Bouea macrophylla).

Buah bacang, mencupu, kandis, sentul dan setar mempunyai rasa yang sangat masam semasa buahnya muda, manakala semasa masak rasanya bertukar menjadi masam-masam manis dan enak dimakan bagi mereka yang gemar kepada buah-buahan yang masam. Buah kandis misalnya boleh dijemur dan dijadikan asam keping untuk menggantikan asam gelugur sebagai pelengkap kepada masakan tertentu. Manakala buah bacang boleh dibuat sambal dan dimakan dengan nasi yang masih panas. Buah mencupu pula merupakan spesis buah-buahan liar yang amat jarang ditemui pada masa sekarang. Begitu juga dengan pokok setar yang juga disebut sebagai kundang atau rumia yang dahulunya banyak terdapat di kampung-kampung, tetapi kini sudah sukar untuk diperolehi.

Di pekan sari Benta atau Padang Tengku, buah tampoi dijual dengan harga RM3.00 atau RM4.00 untuk 5 biji. Buah ini juga jarang didapati kecuali pada musim-musim tertentu. Selain tampoi terdapat buah yang dijeruk terlebih dahulu baharu boleh dimakan, iaitu buah kepayang dan buah perah. Buah kepayang yang sudah dihiris dan dijeruk boleh dimakan begitu sahaja atau dimakan dengan nasi sebagai ulam. Manakala buah perah yang telah dijeruk boleh dimakan sebagaimana kita makan kacang goreng atau kacang rebus. Namun kedua-dua jenis buah ini boleh menjadikan orang memakannya mabuk sekiranya cara menyediakannya tidak mengikut peraturan yang betul, umpamanya tempoh berapa lama buah tersebut dijeruk dan sebagainya. Biji bangkung yang direbus dikatakan enak dimakan dengan buah rambai untuk mendapatkan keenakan rasa sebenarnya. Buah bangkung merupakan buah yang seakan-akan buah cempedak tetapi tidak mempunyai isi, hanya bijinya sahaja yang boleh direbus dan dimakan.

Demikian sebahagian daripada beratus-ratus spesis buah-buahan tradisional yang sedikit demi sedikit mula dilupakan oleh generasi kita. Kemasukan buah-buahan yang diimport dengan rasa yang lebih enak dan harga yang lebih murah menjadikan buah-buahan tradisional ini semakin lenyap. Namun begitu generasi baru harus mengenali buah-buahan tradisional yang menjadi sebahagian daripada kehidupan nenek moyang mereka pada suatu masa dahulu sebelum popularnya buah-buahan yang diimport dari luar negara. Sekian.