Kampung Kami dan Selatan Thailand

Stesen KTM Rantau Panjang

Jarak kampung saya dari pekan Rantau Panjang ialah kira-kira 18 km, yang mana 12 km daripada jalan rayanya melalui kawasan tebing Sungai Golok yang memisahkan dua negara, Malaysia dan Thailand. Kampung-kampung yang terdapat di sepanjang jalan dari Pasir Mas ke Rantau Panjang ialah Kg. Dangar, Kubang Badak, Banggol Chicha, Banggol Ara, Gajah Mati (kampung saya), Jakar, Lubuk Kawah, Pohon Tanjung, Siram, Jeram Perdah, Bukit Lata, Tersang, Gual Tok Deh, Lubok Gong, Kedap dan Kg. Dangar. Bersetentangan dengan Kampung Bukit Lata di sebelah Thailand terdapatnya Kampung Munok (Kampung Dato Muno atau Tambon Muno) yang merupakan tempat kunjungan penduduk daerah Pasir Mas dan kawasan-kawasan sekitarnya untuk membeli barangan keperluan harian di pasar minggu yang diadakan pada setiap hari Isnin dan Jumaat atau dipanggil 'thalat nat Muno’. Pengkalan haram Bukit Lata di sebelah Kelantan merupakan jeti utama bagi perahu-perahu penambang yang mengenakan tambang RM1.00 bagi setiap penumpang dewasa untuk sehala. Di kawasan ini terdapat tidak kurang daripada 5 buah pengkalan haram yang bukan sahaja untuk orang ramai menyeberang tanpa dokumen yang sah, tetapi juga merupakan laluan untuk kegiatan penyeludupan barangan Thailand ke Malaysia seperti beras, kain dan pakaian, tembakau dan sebagainya. Harga barang di Munok jauh lebih murah berbanding di Rantau Panjang, Pasir Mas dan Kota Bharu yang menyebabkan pekan kecil itu menjadi tumpuan pada setiap hujung minggu. Para pengunjung tidak perlu menukar wang kepada mata wang Bhat kerana semua urusniaga untuk warga Malaysia boleh menggunakan nilai Ringgit Malaysia (RM).

Stesen KTM Pasir Mas (1969)

Di seberang Sungai Golok bersebelahan pekan Rantau Panjang pula terletaknya bandar Sungai Golok[1] (Amphoe Su-Ngai Kolok) yang kedua-duanya seolah-olah seperti bandar kembar. Kedua-dua pekan ini dihubungi oleh Jambatan Muhibah Malaysia-Thailand[2] yang telah dirasmikan pada 21 Mei 1973 oleh YAB Tun Abdul Razak bin Hussein, Perdana Menteri Malaysia pada ketika itu. Jambatan Muhibah yang juga dikenali sebagai Jambatan Golok dibina atas usaha sama antara kerajaan Malaysia dengan kerajaan Thailand yang menjadi lambang hubungan erat antara rakyat dan kerajaan kedua‐dua negara. Kebanyakan penduduk di kedua-dua belah tebing sungai dua negara ini mempunyai pertalian keluarga yang rapat. Mereka hanya dipisahkan oleh Sungai Golok yang luasnya kurang daripada 50 meter. Hubungan kekeluargaan antara penduduk yang bersempadan dengan negara ini dipercayai ekoran sejarah lampau antara Kelantan - Siam khususnya Wilayah Patani dan Legeh dalam abad ke-17 dan ke-18[3]. Ada di antara keluarga sebelah ayah dan ibu saya yang bermastautin di kampung-kampung di sepanjang jalan utama antara bandar Sungai Golok dan pekan Takbai, seperti di Kampung Kedai Baru, Kampung Munok (Kampung Dato Muno atau Tambon Muno), Lubuk Lesung dan Kampung Dusun Nyior. Namun kini oleh kerana ketiadaan ibu bapa dan orang tua di kedua-dua belah pihak, hubungan kami semakin agak renggang meskipun sekali-sekala kami bertanya khabar tentang mereka.

Stesen Kereta Api Sungai Golok, Thailand

Semasa saya belum bersekolah dan semasa berada di sekolah rendah, saya pernah beberapa kali dibawa oleh keluarga ke ‘alik Siam’[4] untuk menghadiri kenduri kendara atau menziarahi sanak saudara kami yang sakit walaupun pada ketika itu ayah tidak mempunyai kenderaan sendiri. Untuk ke Sungai Golok kami terpaksa berjalan kaki sejauh 1½  batu dahulu ke perhentian kereta api Batu 3 Repek[5] dan menaiki kereta api laluan Tumpat – Sungai Golok atau dipanggil oleh masyarakat setempat sebagai “Kereta api Golok” yang masih beroperasi pada ketika itu. Perhentian kereta api Batu 3 Repek merupakan perhentian pertama bagi laluan Pasir Mas – Sungai Golok[6]. Perhentian lain ialah Lubuk Batil, Stesen Gual Periuk, Gual Sitok, Stesen Rantau Panjang dan Stesen Sungai Golok[7] di sebelah Thailand. Lokomotif yang diguna oleh KTM pada masa itu ialah model Standard Pacific O Class 56 buatan Syarikat North British Locomotive Company, Glassgow yang mengeluarkan asap hitam pekat. Pada tahun 1972, keluarga kami menghantar arwah nenek menaiki kereta api melalui Thailand untuk ke pelabuhan Pulau Pinang semasa hendak menunaikan fardu haji di Mekah. Mereka menaiki kereta api laluan Sungai Golok – Haatyai – Padang Besar – Butterworth. Semasa di sekolah menengah saya dan kawan-kawan telah beberapa kali menempah seluar di Sungai Golok kerana kebanyakan tukang jahit di bandar ini dapat menyiapkan seluar tempahan pelanggannya dalam masa 4 atau 5 jam sahaja berbanding dua minggu atau sebulan di Malaysia. Kelebihan ini tidak terdapat di mana-mana kedai jahit di negara kita. Pada ketika itu terdapat dua tiga buah kedai jahit di Worakamin Road yang menjadi tumpuan kami.

Perhentian KTM  Gual Sitok (1977)

Sehingga kini Thailand bukanlah menjadi tempat yang asing bagi keluarga kami kerana meskipun tidak lagi berlaku kunjung mengunjung antara satu sama lain seperti masa dahulu tetapi kami masih bertanya khabar. Ayah sentiasa berpesan agar sentiasa menjaga tali persaudaraan antara keluarga supaya berterusan sampai bila-bila. Demikian akrabnya hubungan silaturrahim dan tali persaudaraan antara keluarga dalam masyarakat Melayu kita pada masa dahulu berbanding hari ini. Hubungan kekeluargaan masyarakat kita hari ini sudah semakin longgar kerana terlalu sibuk dengan tugas dan urusan peribadi masing-masing. Apa yang jelas pada hari ini kebanyakan generasi baharu tidak lagi mengutamakan tali persaudaraan sebaliknya lebih mengutamakan apa yang mereka boleh capai untuk diri sendiri dan melayan gajet pada setiap waktu. Fenomena ini amat membimbangkan dari aspek kesan jangka panjangnya khususnya aspek jati diri rakyat negara ini.

---

[1] Salah satu daripada 12 daerah pentadbiran dalam wilayah Narathiwat, Thailand. Kira-kira 82% daripada penduduk kawasan ini beragama Islam dan 18% beragama Buddha. 80.4% daripada penduduknya bertutur dalam bahasa Melayu.

[2] Jabatan Muhibah Kedua menghubungkan pekan Bukit Bunga dan Buketta telah dirasmikan pada 21 Disember 2007.

[3] Lihat Abdullah Mohamed (Nakula), Keturunan Raja-Raja Kelantan dan Peristiwa-Peristiwa Bersejarah, Perbadanan Muzium Negeri Kelantan, 1981. Hal. 26.

[4] Dialek Kelantan yang bermaksud ‘sebelah Thailand’.

[5] Perhentian kereta api pertama laluan Pasir Mas – Sungai Golok yang terletak kira-kira 3 batu dari pekan Pasir Mas.

[6] Landasan kereta api Pasir Mas – Sungai Golok mula digunakan pada 1 September 1920.

[7] Stesen Sungai Golok dibuka pada 1 November 1921.